Ik houd me al meer dan 25 jaar bezig met Japanse muziek, en bijna net zo lang verbaas ik me over iets.
Het videobericht.
Je kent het wel.
Een artiest staat voor een spierwitte muur. Verder niets. Een stilstaande camera. Neutrale belichting. Soms oogt die artiest een beetje ongemakkelijk.
‘Hallo, wij zijn…’
En elke keer denkt een klein stukje van mijn brein:
Knipper twee keer als je hulp nodig hebt.
Ik snap het idee. Een neutrale achtergrond leidt niet af. Er staat geen ongewenst merk in beeld en de video is bijna overal te gebruiken.
Praktisch. Veilig. Niemand kan iets aanmerken op het behang.
Ook neutraliteit is cultureel bepaald.
Wat in het ene land strak en professioneel oogt, kan ergens anders een heel andere boodschap overbrengen. Voor iemand in het buitenland kunnen die lege ruimte, de vaste kadrering en de plechtige toon minder lijken op een speciaal bericht van een artiest dan op een filmpje dat moet bewijzen dat die nog leeft.
Ik overdrijf.
Maar niet veel.
En eigenlijk zit mijn probleem niet bij de witte muur zelf. Het gaat om wat er gebeurt met de artiest die ervoor staat.
Ik heb muzikanten gezien die zich via hun muziek volkomen natuurlijk uitdrukken, maar ineens merkwaardig stijf worden zodra ze een paar zinnen tegen een camera moeten zeggen. Hun persoonlijkheid verdwijnt achter een format dat vermoedelijk juist is bedoeld om rechtstreeks met het publiek te praten.
Jammer, zeker wanneer de video bedoeld is voor mensen die de artiest misschien voor het eerst ontdekken.
Ik zou graag zien dat Japanse labels en managementteams hier vaker bij stilstaan wanneer ze materiaal voor het buitenland maken: lokaliseren is niet hetzelfde als alleen de woorden vertalen.
Beelden moeten ook worden vertaald.
Dat geldt voor persfoto's, artiestenbiografieën, interviews en de manier waarop informatie aan buitenlandse media wordt aangeboden. Een promotieformat dat in Japan prima werkt, maakt in Frankrijk, Brazilië of elders niet noodzakelijk dezelfde indruk.
En nee, ik bedoel zeker niet dat Japanse artiesten westerse artiesten moeten nadoen. Daarmee zou je het hele punt missen.
Hun eigen persoonlijkheid moet juist beter kunnen overkomen.
Film ze op een plek waar ze zich prettig voelen. In een oefenruimte, een opnamestudio of backstage voor een concert. Ergens waar hun wereld zichtbaar is. Laat ze bewegen, lachen, aarzelen of iets onverwachts zeggen. Geef ze iets om over te praten behalve de gebruikelijke ingestudeerde begroeting.
Een video hoeft niet duur of ingewikkeld te zijn. Het moet alleen voelen alsof de mensen in beeld zichzelf mogen zijn.
De witte muur heeft niets verkeerd gedaan.
Maar na 25 jaar verdient hij volgens mij wel een pauze.